استاد عرفان؛ حضرت روح الله، ما را در مورد «کنترل خیال» راهنمائی می کند:
چرا هنگام عبادت و نماز، خیالات مانع از تمرکز ذهن می شود؟
علت هرزه گردی خیال:
و مثَل قلب مثل طايرى است كه دائماً از شاخه اى به شاخه اى پرواز مى كند.
مادامى كه درخت آرزوى دنيا و حبّ آن در قلب برپا است ، طائر قلب بر شاخه هاى آن متعلّق است؛
و اگر به:
«رياضات و مجاهدات»
و «تفكّر در عواقب و معايب آن»
و «تدبّر در آيات و اخبار و حالت اولياى خدا،»
قطع اين درخت را نمود، قلب ساكن و مطمئن مى شود و موفّق به كمالات نفسانيّه، كه از آن جمله حصولِ حضورِ قلب به همه مراتب آن است...( سرّالصلوة ، ص 30)
اهمیت کنترل خیال:
بدان كه اوّل شرط از براى مجاهد در اين مقام و مقامات ديگر كه مى تواند منشاء غلبه بر شيطان و جنودش شود، حفظ طاير خيال است .
چون كه اين خيال مرغى است؛ بس پرواز كُن! كه در هر آنى به شاخى خود را مى آويزد،
و اين موجب بسى از بدبختى ها است
و «خيال» يكى از دستاويزهاى شيطان است كه انسان را به واسطه آن بيچاره كرده ، به شقاوت دعوت مى كند.
انسان مجاهد كه در صدد اصلاح خود برآمده و مى خواهد باطن را صفايى دهد، و آن را از جنود ابليس خالى كند، بايد زمام خيال را در دست گيرد،
و نگذارد هر جا مى خواهد پرواز كند
و مانع شود از اين كه خيال هاى فاسد باطل براى او پيش آيد، از قبيل خيال معاصى و شيطنت.
راه درمان:
«هميشه خيال خود را متوجّه امور شريفه كند»
و اين اگرچه در اوّل امر قدرى مشكل بنظر مى رسد و شيطان و جنودش آن را به نظر، بزرگ جلوه مى دهند، ولى با قدرى مراقبت و مواظبت ، امر سهل مى شود.
ممكن است براى تجربه ، تو نيز چندى درصدد جمع خيال باشى و مواظبت كامل از آن كنى .
هر وقت مى خواهد متوجّه امر پست و خسيسى شود، آن را منصرف كنى و متوجّه كنى به امور ديگر، از قبيل مباحات يا امور راحجه شريفه .
اگر ديدى نتيجه گرفتى ، شكر خداى تعالى كن بر اين توفيق، و اين مطلب را تعقيب كن....
(چهل حديث ، ص 16)