سلسله بحث های سلوک عارفانه
یکی از سوالاتی که ذهن رهروان راه عرفان را به خود مشغول میکند، این است که چرا دلبستگی به دنیا پدید می آید و چگونه میتوان به معنویات علاقه پیدا کرد؟
اگر برای پاسخ به این سوال ببینیم چگونه محبت و دلبستگی ایجاد میشود، به مقصود رسیده ایم.
در مباحث اخلاقی و بحث‌های روانی، عوامل و اسبابی برای ایجاد محبت مطرح شده که به مهمترین آنها اشاره میکنیم:
1- التذاذ و لذت بردن
یکی از عوامل ایجاد محبت در انسان، مسئله «التذاذ و لذت بردن» است. انسان از هر چیزی که لذت ببرد، آن را دوست می‌دارد، و این لذت بردن، موجب میشود که رابطه‌ای براساس محبت با آن شی برقرار کند، هر چه سطح این التذاذ بالا باشد، این محبت نیز در انسان ریشه‌دارتر و عمیق‌تر میشود. یعنی بالا رفتن سطح التذاذ در انسان، موجب عمیق‌تر شدن محبت در او می‌گردد.
حال اگر انسان لذت خود را در شکم چرانی و خوردن غذاهای لذیذ و خوشگذرانی و شهوترانی و..... قرار دهد، شیفته دنیا میشود ولی اگر لذت خود را در ارتباط عاشقانه با زیباترین موجود هستی، یاری ستمدیدگان، جهاد و مبارزه در راه تحقق آرمانهای بلند انسانی و..... قرار دهد، یک نوع عشق و شیفتگی در او شکل میگیرد که لذتش بسیار برتر از لذت های مادی است.
2- مؤانست و همراهی
عامل دوم موانست و همراهی است. اگر انسان با موجودی به صورت تنگاتنگ همراه شود، اجتماع و همراهی او با آن موجود، برای مدت طولانی، موجب ایجاد «انس» نسبت به آن می‌گردد. این عامل آن قدر مهم است که برخی می‌گویند: ریشه انسان از «انس» است و موانست نیز «الفت و محبت» را به همراه دارد. یعنی بر اثر مؤانست، با آن شیئ الفت پیدا میشود و این انس و الفت نیز محبت نسبت به آن را درپی خواهد داشت. مثلاً حتی اگر کسی یک حیوان در خانه داشته باشد و با آن موانست پیدا کند، همین برخورد روزمره، کم‌کم موجب ایجاد الفت و محبت به آن میشود.
حال باید ببینیم برای انس گرفتن چه چیزی را انتخاب میکنیم.
3- زیبایی و جمال
عامل سوم محبت در انسان مسئله «زیبایی» است. یعنی چون انسان، زیباپسند است، اگر با یکی از مظاهر آن برخورد داشته باشد، محب آن شده و آن شیئ را دوست می‌دارد. مثلاً زیبایی‌های ظاهریه‌ای که انسان با حواسش ادارک میکند، مانند زیورآلات زینتی و حتی اگر بدلی هم باشد، نظر آدمی را به خود جلب کرده و انسان از آن خوشش می‌آید و محب آن می‌گردد. یعنی وقتی یک شیئ به لحاظ زیبایی توجه انسان را به خود جلب کند، انسان کم‌کم به او میل پیدا کرده و همین سبب محبت نسبت به آن شیئ میشود.
اکنون فرد مختار است که به کدام زیبائی بنگرد؛ به جمال ظاهر یا باطن؟ به زیبائی زمینی یا آسمانی؟ زیبائی عشق به آفریننده جمال را ببیند یا زیبائی یار؟
برچسب‌ها :
چرا دلبستگی به دنیا پدید می آید
رفع کدورت ها و پیوند دادن دلها
مفضّل بن عمر از اصحاب امام صادق(ع) روزي دو تن از شيعيان را ديد كه بر سر ارث دعوايي دارند.
آن دو نفر را به منزل خود برد و معلوم شد كه اختلاف بر سر چهارصد درهم يا دينار است.
صندوق خود را آورد. از پول خودش چهارصد درهم يا دينار برداشت و به آن كس كه ادّعاي طلب داشت داد و دعوا تمام شد. بعد گفت:
خيال نكنيد اين پول مال من بود. اين پول متعلّق به امام صادق(ع) است!
ايشان پولي نزد من گذاشته‌اند كه هر وقت ديدم دو نفر شيعه با هم منازعه‌اي دارند، نگذارم كارشان به محاكم طاغوت بكشد و از پول امام بدهم و بین آنها صلح برقرار كنم.
(اصول كافي جلد ۲ صفحه ۲۰۹)
برچسب‌ها :
رفع کدورت ها و پیوند دادن دلها
رفع کدورت ها و پیوند دادن دلها؛ عملی بالاتر از نماز و روزه
اميرمومنان(ع) در شب بيست و يكم ماه مبارك رمضان با فرقي شكافته، در بستر شهادت افتاده بود،گاه بي‌هوش مي‌شد و‌گاه به هوش مي‌آمد و جملاتي مي‌فرمود و به فرزندانش وصيّت مي‌كرد.
آن حضرت ضمن وصيتّش چنين فرمود:
«وَ صلاحُ ذاتِ بَينِكُم»؛ صلاح ذات البين داشته باشيد.
ايشان مي‌فرمود: من از رسول خدا(ص) شنيدم كه مي‌فرمود: اصلاح ذات البين (روابط را حسنه كردن وآشتی دادن میان کسان) در پيشگاه خدا از انواع نماز‌ها و روزه‌هاي مستحبي برتر و با فضيلت‌تر است.
(نهج البلاغه فيض نامه ۴۷)
هرچه روزه بگيريد، نماز بخوانيد، مكه برويد و عمره و حج انجام بدهيد، اين اعمال آن قدر شما را به خدا نزديك‌تر نمي‌كند كه اصلاح ذات البين مي‌كند.
امام صادق(ع) فرموده است: آن صدقه‌اي كه خدا خيلي دوست دارد اين است كه كينه توزي و دشمني و فساد بين افراد را به صلاح و دوستي مبدّل كنيد.
(اصول كافي جلد ۲ صفحه ۲۰۹).
برچسب‌ها :
رفع کدورت ها و پیوند دادن دلها؛ عملی بالاتر از نماز و روزه
عاقبت دلبستگی به دنیا
آیت‌الله شیخ مجتبی تهرانی(ره):
امام صادق(ع) در روایت معروفی فرمودند:
«تمثلت الدنیا لعیسی(ع) فی صوره امراه زرقاء»
دنیا برای حضرت عیسی(ع) به صورت یک زن چشم آبی تمثل پیدا کرد.
«فقال لها؛ کم تزوجت؟»
حضرت به او گفت: تا به حال چند بار شوهر کرده‌ای؟
«قالت؛ کثیرا»
گفت: بسیار!
«قال: فکل طلقک؟»
حضرت پرسید: آیا همه طلاقت دادند؟
«قالت: بل کلا قتلت»
دنیا پاسخ داد: هیچ کس طلاقم نداد، بلکه من همه آنها را کشتم!
پس دنیا نه تنها هستی‌بخش نیست، بلکه آدم‌کش است.
«قال المسیح: فویح ازواجک الباقین»
حضرت فرمود: وای بر آن کسانی که می‌خواهند با تو ازدواج کنند!»
کیف لایعتبرون بالماضین»
چطور از گذشتگان عبرت نمی‌گیرند!؟
پس نباید گناه را گردن دنیا انداخت، هر چه هست، تقصیر خود ما است. ما خود گرفتاریم و گرفتاری ما از درون ما است»
رسائل بندگی، ص 93
برچسب‌ها :
عاقبت دلبستگی به دنیا
«دل» باید بپسندد و بپذیرد!
آیت‌الله شیخ مجتبی تهرانی
ما یک «مدرکات عقلیه» داریم و یک «واردات قلبیه» که با هم فرق دارند.
آنچه روی هدف‌گیری انسان، اثر تام دارد «واردات قلبیه» است، نه ادراکات عقلیه.
یعنی اگر ما قیامت و آخرت را با برهان اثبات کنیم و عقلمان هم به طور کامل آن را قبول کند، باز هم هدفمان آخرت نخواهد شد،
بلکه بایددل این مسئله را بپذیرد و به آن نشئه وابستگی پیدا کند.
اگر پذیرش عقلی، وارد دل شود، سودمند خواهد بود.
تا زمانی که مدرکات عقلیه وارد دل نگردد، فایده‌ای نداشته و انسان هیچ‌گاه آخرت را هدف‌گیری نمی‌کند.
لذا عقاید و اعتقادات آنگاه نتیجه خواهد داشت که محصولش وارد دل شده و قلب آن را قبول کند.
رسائل بندگی، ص 73
برچسب‌ها :
«دل» باید بپسندد و بپذیرد
